Jeugdboek Golven overwinnen alleen als e-book: wat dat zegt over jonge lezers
Inhoudsopgave
Wat voor boek het is
Mick wil op surfkamp vooral genieten en even weg zijn van zijn ouders. Het wordt allesbehalve rustig, met pestkop Finn, groepsdruk die uit de hand loopt en een groot geheim. De titel slaat op de surfgolven en op de figuurlijke hobbels in het leven. Degreef bewerkte er een verhaal voor volwassenen voor, en haar dochter van twintig las mee als proeflezer. Die liet de “boomerwoorden” schrappen. Evident moest eruit, en een vriendschapsverzoek werd een snap.
Het e-book telt 80 pagina’s en verscheen in september 2026. Degreef mikt op lezers vanaf twaalf jaar. De online Bibliotheek, waar het boek ook te lenen is, deelt het in bij de leeftijd van 15 tot 18 jaar. Dat verschil is niet raar: een boek voor brugklassers dat ook oudere tieners aanspreekt, is precies wat een aarzelende lezer nodig heeft.
Waarom dit soort boeken nodig is
De aanleiding van Degreef is bekend uit elk onderzoek naar leesvaardigheid. In het laatste internationale PISA-onderzoek, waarvan de uitkomsten in september van dit jaar verschenen, haalde bijna veertig procent van de Nederlandse vijftienjarigen het basisniveau voor lezen niet, meldde Nieuws.nl. In het onderzoek van 2022 was dat nog een derde. Dat gaat over vaardigheid, niet over plezier, maar de twee hangen samen. Wie weinig leest, leest moeizamer, en wie moeizaam leest, pakt minder snel een boek.
Degreef heeft er geen gouden formule voor, zegt ze, maar noemt drie dingen die volgens haar de drempel verlagen: dunne boeken, herkenbare thema’s en een goede spanningsboog. Dat sluit aan bij wat je als ouder vaak ziet. Een tiener die geen lezer is, schrikt van een boek van vierhonderd pagina’s. Tachtig pagina’s is te overzien.
Helpt een scherm bij jonge lezers?
Hier zit de echte vraag achter dit nieuwtje. Het makkelijke antwoord is dat jongeren toch al de hele dag op een scherm kijken, dus dat een e-book vanzelf aanslaat. Zo werkt het niet, en een telefoon is eerder de concurrent van het boek dan een hulpmiddel. Wie leest op een telefoon, krijgt tussen twee bladzijden door een melding binnen.
Een e-reader is iets anders. Die doet niets behalve lezen. Er zijn geen apps, geen video’s en geen meldingen, en dat is precies waarom het een goede plek is voor een tiener die snel afgeleid is. Er zijn ook dingen die op papier niet kunnen. Je zet de letters groter, wat helpt voor wie snel moe wordt van een volle bladzijde. Op een Kindle zet Word Wise korte uitleg boven moeilijke woorden, en op elke e-reader tik je een woord aan om het op te zoeken, zonder dat een klasgenoot ziet dat je het niet wist. Hoe je dat instelt, lees je in ons stuk over grotere letters op je e-reader. En niemand ziet aan de buitenkant hoe dun het boek is dat je leest. Voor een vijftienjarige die zich schaamt voor een “makkelijk” boek, telt dat.
Daar staat tegenover dat een e-book voor een tiener minder zichtbaar is. Een boek op tafel of in een tas nodigt uit om verder te lezen, een bestand in een app niet. Wie zijn kind een e-reader geeft, moet er dus ook voor zorgen dat er iets op staat.
Hoe je een tiener eraan helpt, zonder dat het geld kost
Het mooiste aan Golven overwinnen voor een ouder die het wil proberen, is dat het in de online Bibliotheek staat. Kinderen en jongeren tot 18 jaar zijn bij de meeste bibliotheken gratis lid, en met dat lidmaatschap lenen ze ook e-books. Op een Kobo, PocketBook of Tolino koppel je de Bibliotheek direct, en op een Kindle gaat het met een omweg. In ons stuk over e-books lenen via de Bibliotheek staat hoe dat werkt.
Moet er nog een e-reader komen, kijk dan niet alleen naar de vrolijke kinderuitvoeringen. De abonnementen die daarbij horen zijn vooral op Engelstalige boeken gericht, en voor een Nederlandse tiener is de koppeling met de Bibliotheek belangrijker. Dat lieten we zien in ons stuk over de eerste e-reader voor je kind.
Degreef hoopt dat jongeren na de laatste bladzijde vooral uitkijken naar een volgend boek. Dat is ook de beste maatstaf voor ouders. Het gaat er niet om welk boek het is of op welk scherm, maar of er na het eerste een tweede komt. Een dun boek over een surfkamp, gratis te lenen op een apparaat zonder meldingen, is daarvoor geen slechte start.
