De beste sites voor gratis e-books: welke legaal zijn en op je e-reader werken
Inhoudsopgave
Eén ding vooraf, want daar gaan de meeste lijstjes aan voorbij. Gratis en legaal in Amerika is niet altijd hetzelfde als gratis en legaal in Nederland. Dat leggen we onderaan uit.
Project Gutenberg, de grootste verzameling
Project Gutenberg is de bekendste bron, met volgens de eigen site ruim 79.000 gratis e-books, vooral oudere klassiekers. Op de pagina van een boek kies je het formaat. Neem EPUB3 voor de meeste e-readers en het bestand met het label Kindle voor een Kindle. De keuze is groot, de opmaak wisselt per boek. Wil je weten wat je er kunt halen, begin dan bij onze tien klassiekers of bij Jules Verne.
Standard Ebooks, de mooiste edities
Standard Ebooks is een vrijwilligersproject dat werken uit het publieke domein zorgvuldig opmaakt en gratis aanbiedt. De collectie is veel kleiner dan die van Gutenberg, maar de boeken zien er beter uit. Hier is de formaatkeuze het duidelijkst geregeld. Kies azw3 voor een Kindle, kepub voor een Kobo en compatible epub voor vrijwel alle andere toestellen. De advanced epub kun je laten liggen, want die gebruikt techniek die de meeste e-readers volgens de site nog niet volledig ondersteunen.
DBNL, voor Nederlandse boeken
Zoek je Nederlandstalig werk, dan is de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren de eerste plek. De collectie is samengesteld door de Taalunie, BibliothecairErfgoed.be en de KB, en heeft een aparte afdeling met teksten uit het publieke domein en een afdeling e-books. Niet alles op de site is als e-book beschikbaar, dus kijk per titel wat je kunt downloaden. Wij zochten eerder uit welke tien klassiekers je er vindt en hoe dat werkt met Couperus.
Internet Archive, lenen in plaats van downloaden
Internet Archive werkt anders en is minder geschikt voor een e-reader. Veel boeken leen je er voor een uur of voor veertien dagen, met maximaal tien tegelijk. Volgens de hulppagina lees je een lening van een uur alleen online. Bij veertien dagen kun je downloaden, maar dan heb je een app nodig die dat beveiligde bestand opent, zoals Thorium op de computer of Cantook op je telefoon. Op een gewone Kindle of Kobo krijg je dat dus niet zomaar. Handig om iets op te zoeken, minder om lekker op de bank te lezen.
De online Bibliotheek, voor nieuwe boeken
Alles hierboven gaat over oudere boeken. Wil je recent werk zonder los te betalen, dan kom je uit bij de online Bibliotheek. Strikt genomen is dat niet gratis, want het is een lidmaatschap, maar volgens de site is het meestal inbegrepen als je al een bibliotheekpas hebt. Op een Kobo werkt dat rechtstreeks, op een Kindle is het een ander verhaal. Hoe het lenen verloopt, staat in ons artikel over e-boeken lenen.
Zo zet je het bestand erop
Op een Kobo zet je een epub of kepub via de usb-kabel op het toestel. Een kepub leest daar vaak sneller en mooier, en bij Standard Ebooks hoef je die niet eens zelf om te zetten. Op een Kindle gebruik je het Kindle-bestand van Gutenberg of de azw3 van Standard Ebooks. Komt een boek via de mail of de app niet aan, kijk dan bij Send to Kindle werkt niet.
Waar je echt op moet letten: Amerikaans publiek domein
Gutenberg en Standard Ebooks werken vanuit Amerika en volgen de Amerikaanse regels. Gutenberg zegt zelf op zijn pagina over toestemming dat wat daar vrij is niet automatisch elders vrij is, en dat gebruikers buiten de VS dat zelf moeten nagaan. In Nederland geldt de Auteurswet, die rekent vanaf het overlijden van de maker, tot zeventig jaar na het sterfjaar.
Dat verschil is niet theoretisch. The Mysterious Affair at Styles van Agatha Christie staat op Gutenberg als publiek domein in de VS, maar Christie overleed in 1976. Reken je met de Nederlandse termijn, dan is zeventig jaar nog lang niet om. Een eenvoudige vuistregel dus, kijk bij een twintigste-eeuws boek naar het sterfjaar van de schrijver. Is dat minder dan zeventig jaar geleden, dan is het boek hier waarschijnlijk niet vrij, ook al staat het er gratis op. Bij Couperus, Austen of Tolstoj speelt dat voor de oorspronkelijke tekst niet, al heeft een vertaler weer een eigen auteursrecht. Twijfel je, zoek dan een andere titel of leen hem bij de bibliotheek.
En de sites die nieuwe bestsellers gratis aanbieden, zonder uitgever of bibliotheek erachter? Die horen hier niet thuis. Is een boek van dit jaar ergens zomaar gratis te downloaden, dan is dat vrijwel zeker niet legaal.
