Kafka gratis en legaal op je e-reader: waar je Het proces vindt

Waarom Kafka nu weer overal is

Franz draait sinds 8 oktober in de Nederlandse bioscopen. Holland volgt de jonge Kafka in de jaren voor de Eerste Wereldoorlog, als verzekeringsbeambte overdag en schrijver in de nacht, en vlecht zijn leven door elkaar met wat hij verzon. Idan Weiss speelt de volwassen Kafka. De recensies lopen uiteen. Cinemagazine geeft de film vier sterren, VPRO Cinema ook, terwijl NRC het volgens het overzicht van Cinema.nl bij twee houdt omdat de film te fragmentarisch zou zijn. Dat laatste is misschien juist een reden om de boeken erbij te pakken, want wie Kafka gelezen heeft, herkent die losse stukjes eerder.

In de trailer zie je hoe Holland het aanpakt, met de grauwe kantoorgangen van Praag en Kafka die zijn eigen wereld door een kijkgaatje bekijkt.

Waarom dit gratis en legaal is

Kafka stierf op 3 juni 1924. In Nederland vervalt het auteursrecht zeventig jaar na de dood van de schrijver, dus zijn eigen Duitse teksten zijn al sinds 1995 van iedereen. Dat geldt alleen niet automatisch voor een vertaling. Een vertaler heeft eigen auteursrecht op zijn tekst, en de Nederlandse vertalingen die nu in de winkel liggen, zijn daarom niet gratis. Bij Engelse vertalingen hangt het af van de vertaler. Op Project Gutenberg staan Engelse versies van David Wyllie, die zijn vertalingen zelf vrij heeft gegeven. Die kun je zonder zorgen downloaden.

Zeven titels van Kafka om gratis te downloaden

Dit vind je op Project Gutenberg, met het Duitse origineel en, waar die er is, de Engelse vertaling.

• Der Prozess / The Trial. Het proces, over Josef K., die op een ochtend wordt gearresteerd zonder dat iemand hem vertelt waarvoor. Het boek waar het woord kafkaiaans eigenlijk vandaan komt. Duits en Engels.
• Die Verwandlung / Metamorphosis. De gedaanteverwisseling, waarin Gregor Samsa wakker wordt als reusachtig insect. Kort genoeg voor één avond, en het beste startpunt als je Kafka nog nooit las. Duits en Engels.
• Das Urteil. Het oordeel, een kort verhaal over een zoon en zijn vader dat Kafka zelf in één nacht schreef. Duits.
• In der Strafkolonie. In de strafkolonie, over een martelmachine die het vonnis in de huid van de veroordeelde schrijft. Niet voor gevoelige magen. Duits.
• Ein Landarzt. Een bundel korte verhalen, met onder meer Voor de wet, de parabel die ook in Het proces terugkomt. Duits.
• Ein Hungerkünstler. De hongerkunstenaar, een van de laatste bundels waar hij zelf nog aan werkte. Duits.
• Betrachtung. Beschouwing, zijn allereerste boekje met korte prozastukken. Duits.

Het slot en Amerika ontbreken in deze rij. Die vind je op Gutenberg niet als gratis e-book, dus daarvoor ben je aangewezen op een gekochte of geleende editie.

Welk bestand je downloadt en hoe het op je e-reader komt

Op elke titelpagina van Gutenberg staan meerdere bestanden. Kies EPUB3 met afbeeldingen, dat werkt het netst op vrijwel elke e-reader.

Heb je een Kobo, sluit hem dan met de usb-kabel aan op je computer en sleep het bestand naar de e-reader. Wil je dat hij sneller bladert en je leesstatistieken bijhoudt, zet het bestand dan eerst om, zoals we uitleggen in ons stuk over epub naar kepub.

Heb je een Kindle, gebruik dan Send to Kindle. Je mailt het EPUB-bestand naar je eigen Kindle-adres of sleept het in de webpagina van Amazon, en Amazon zet het om. Komt het niet aan, dan ligt het meestal aan de lijst met goedgekeurde afzenders. In deze uitleg over Send to Kindle lopen we de bekende oorzaken langs. Precies dezelfde stappen deden we eerder voor Max Havelaar, mocht je het liever met plaatjes van een ander boek zien.

Lees je Duits een beetje, probeer dan eens het origineel. Kafka schrijft opvallend helder en ambtelijk, en juist dat maakt het zo vervreemdend. Met een Duits woordenboek op je e-reader tik je een onbekend woord gewoon aan. Hoe je een woordenboek instelt, lees je in ons stuk over woordenboeken op Kindle en Kobo, en bij een Duits woordenboek werkt het op dezelfde manier.

Liever in het Nederlands

Dan kost het je geen geld maar een bibliotheekabonnement. Het proces staat in de vertaling van Willem van Toorn als e-book in de online Bibliotheek, uitgegeven door Athenaeum (Singel Uitgeverijen). Met een jeugdabonnement kun je hem niet lenen. Die vertaling staat bij Storytel ook als luisterboek, ingesproken door Huub Dikstaal, goed voor ruim negenenhalf uur. Een abonnement op Storytel heb je dan wel nodig.

Wil je het e-book uit de online Bibliotheek op een Kindle lezen, dan loop je tegen beperkingen aan. Wat wel en niet kan, staat in ons artikel over de online Bibliotheek op een Kindle. Op een Kobo leen je hem rechtstreeks op het apparaat.

Ons advies voor wie twijfelt? Begin met De gedaanteverwisseling in het Engels of Duits, gratis en in een uur of twee uit. Smaakt dat naar meer, leen dan Het proces in het Nederlands. Meer gratis klassiekers vind je in onze lijst van tien titels via Gutenberg en DBNL. Bij de DBNL hoef je voor Kafka overigens niet te zoeken, daar staan alleen losse vertaalde stukjes in oude literaire tijdschriften.